ใช้ไวไฟสาธารณะทำรายการเงิน เสี่ยงจริงแค่ไหน และลดได้อย่างไร

คำเตือนเรื่องไวไฟสาธารณะถูกพูดกันมานานจนหลายคนเลิกสนใจ แต่ภาพความเสี่ยงเปลี่ยนไปจากเมื่อสิบปีก่อนจริง ๆ บางอย่างที่เคยน่ากลัวตอนนี้เสี่ยงน้อยลงมาก ขณะที่บางอย่างยังเสี่ยงเท่าเดิมหรือมากกว่าเดิม บทความนี้แยกสองกลุ่มนั้นออกจากกัน แล้วบอกว่าควรทำอะไรจริง ๆ

สิ่งที่เสี่ยงน้อยลงกว่าเดิมมาก

การดักอ่านเนื้อหาที่เราส่งไปมาระหว่างเครื่องกับเว็บ เป็นภาพที่คนนึกถึงเป็นอย่างแรกเวลาพูดถึงไวไฟสาธารณะ ปัจจุบันเว็บเกือบทั้งหมดใช้การเชื่อมต่อแบบเข้ารหัส คนที่อยู่ในเครือข่ายเดียวกันจึงเห็นได้แค่ว่าเราติดต่อกับโดเมนใด ไม่เห็นว่าเราพิมพ์อะไรหรือเห็นรหัสผ่าน

ข้อนี้ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยแล้ว แต่แปลว่าความเสี่ยงย้ายที่ ไปอยู่ที่การหลอกให้เราต่อผิดจุดและการหลอกให้เราเข้าเว็บผิดแห่ง มากกว่าการดักอ่านกลางทาง

สิ่งที่ยังเสี่ยงเท่าเดิมหรือมากกว่าเดิม

• จุดเชื่อมต่อปลอม คือการตั้งชื่อเครือข่ายให้เหมือนของร้านหรือของสนามบิน ซึ่งทำได้ง่ายและไม่ต้องมีอุปกรณ์พิเศษ เมื่อเราต่อเข้าไป ทุกอย่างที่ไม่ได้เข้ารหัสจะผ่านมือผู้ตั้งจุดนั้น
• หน้าลงทะเบียนก่อนใช้งานที่ปลอม หน้าที่โผล่ขึ้นมาให้กรอกข้อมูลก่อนเข้าเน็ต เป็นจุดที่เก็บข้อมูลได้ง่ายที่สุด เพราะคนคุ้นเคยกับการกรอกตรงนั้น
• การเปลี่ยนเส้นทางชื่อโดเมน ผู้ควบคุมเครือข่ายสามารถชี้ชื่อโดเมนไปที่เครื่องของตัวเองได้ และถ้าเราไม่ดูที่อยู่ให้ดี ก็อาจอยู่ในหน้าที่หน้าตาเหมือนของจริง
• คนที่นั่งข้าง ๆ มองจอ ข้อนี้ไม่ใช่เรื่องเทคนิคเลย แต่เป็นสาเหตุที่เกิดจริงบ่อยกว่าที่คิด โดยเฉพาะตอนกรอกรหัสหรือเปิดหน้าที่มียอดเงิน

ลำดับที่ควรทำ เรียงจากได้ผลมากที่สุด

• ถ้าจะทำรายการเรื่องเงิน ใช้สัญญาณมือถือหรือแชร์เน็ตจากมือถือของตัวเองแทน ข้อนี้ได้ผลมากที่สุดและง่ายที่สุด
• ตรวจที่อยู่ในแถบที่อยู่ก่อนกรอกอะไรทุกครั้ง และให้ตัวจัดการรหัสผ่านกรอกให้ ถ้ามันไม่กรอกให้ นั่นคือสัญญาณว่าโดเมนไม่ตรง
• ปิดการเชื่อมต่ออัตโนมัติ และลบเครือข่ายสาธารณะที่เครื่องบันทึกไว้ออก เพราะเครื่องจะต่อเข้าเครือข่ายชื่อเดิมเองโดยที่เราไม่รู้
• ไม่กรอกข้อมูลใดในหน้าที่โผล่ขึ้นมาตอนต่อเน็ต นอกจากสิ่งที่ร้านแจ้งไว้จริง
• ปิดการแชร์ไฟล์และการค้นหาอุปกรณ์ในเครือข่าย ซึ่งในระบบปฏิบัติการสมัยใหม่ตั้งเป็นเครือข่ายสาธารณะได้ในคลิกเดียว
• เปิดการยืนยันสองขั้นตอนไว้ เพราะถ้ารหัสผ่านหลุด สิ่งนี้คือสิ่งที่ยังกั้นอยู่

บริการเครือข่ายส่วนตัวช่วยอะไร และไม่ช่วยอะไร

สิ่งที่ช่วยได้จริงคือทำให้ผู้ควบคุมเครือข่ายที่เราต่ออยู่มองไม่เห็นว่าเราติดต่อกับโดเมนใด และกันการเปลี่ยนเส้นทางชื่อโดเมนในระดับเครือข่ายนั้นได้ ซึ่งตรงกับความเสี่ยงสองข้อข้างบนพอดี

สิ่งที่ไม่ช่วยเลยคือถ้าตัวเว็บที่เราเปิดเป็นเว็บปลอมอยู่แล้ว หรือเราเป็นคนกรอกข้อมูลให้เขาเอง การเชื่อมต่อจะถูกเข้ารหัสไปถึงเว็บปลอมนั้นอย่างเรียบร้อย อีกข้อที่ควรรู้คือเราย้ายความไว้ใจไปให้ผู้ให้บริการรายนั้นแทน ดังนั้นบริการฟรีที่ไม่รู้ว่าใครทำจึงไม่ได้ปลอดภัยขึ้น

ตั้งค่าฝั่งมือถือให้พร้อมไว้ก่อน

การตั้งค่าเครื่องให้เหมาะกับการใช้งานนอกบ้านไว้ล่วงหน้าช่วยได้มากกว่าการมาคิดตอนอยู่หน้าร้าน ถ้าต้องการแนวทางตั้งค่าฝั่งมือถือทั้งเรื่องความลื่นและการประหยัดเน็ต อ่านได้ที่ เล่น naza619 บนมือถือ ตั้งค่ายังไงให้ลื่นและประหยัดเน็ต

คำถามที่พบบ่อย

ไวไฟที่มีรหัสผ่านปลอดภัยกว่าไวไฟเปิดหรือไม่

ปลอดภัยกว่าเล็กน้อยในแง่ที่คนนอกร้านเข้ามาร่วมเครือข่ายไม่ได้ แต่ถ้ารหัสนั้นติดอยู่บนกระดานให้ทุกคนเห็น คนที่อยู่ในร้านทุกคนก็อยู่ในเครือข่ายเดียวกับเราอยู่แล้ว ความต่างจึงน้อยกว่าที่คนคิด

เห็นเครื่องหมายกุญแจแล้วแปลว่าใช้ไวไฟสาธารณะได้หรือไม่

กุญแจบอกว่าการเชื่อมต่อถูกเข้ารหัส แต่ไม่ได้บอกว่าปลายทางเป็นเว็บจริง ซึ่งเป็นความเสี่ยงหลักในเครือข่ายที่เราไม่ได้ควบคุม สิ่งที่ต้องดูคู่กันเสมอคือชื่อโดเมนในแถบที่อยู่ว่าตรงกับที่เราบันทึกไว้

ถ้าเผลอใช้ไปแล้ว ควรทำอะไร

ถ้าแค่เปิดดูเฉย ๆ โดยไม่ได้กรอกข้อมูล ความเสี่ยงต่ำ แต่ถ้ากรอกรหัสผ่านไป ให้เปลี่ยนรหัสจากเครือข่ายที่ไว้ใจได้ เปิดการยืนยันสองขั้นตอน และเข้าไปถอนสิทธิ์อุปกรณ์ที่ล็อกอินอยู่ในหน้าตั้งค่าบัญชี